प्रत्येक वर्षी श्रावण महिन्यात येणारी नागपंचमी ही भारतीय संस्कृतीतील एक पवित्र आणि श्रद्धेचा सण आहे. विशेषतः महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात आणि दक्षिण भारतात या दिवशी नागदेवतेची पूजा केली जाते. नागपंचमी सण सर्पसृष्टीबद्दल आदर व्यक्त करणारा आणि निसर्गाशी समन्वय राखणारा आहे.
🐍 नागपंचमी 2025: पूजा विधी, मुहूर्त व महत्त्व
📅 नागपंचमी 2025 तारीख व मुहूर्त
📆 तारीख: 29 जुलै 2025, मंगळवार
⏰ पूजा मुहूर्त: सकाळी 06:00 ते 08:30 (स्थानीय वेळेनुसार)
(तुमच्या स्थानिक पंचांगानुसार थोडेफार बदल होऊ शकतात.)
🙏 नागपंचमीची पूजा विधी (Puja Vidhi in Marathi)
- सकाळी स्नान करून स्वच्छ कपडे परिधान करा.
- घरात पूजेसाठी एक स्वच्छ जागा निवडा व नागदेवतेचे चित्र किंवा मूर्ती ठेवा.
- पूजेसाठी दूध, कुंकू, हळद, फुले, लिंबू, नागचंपा, गंध, धूप-दीप यांची तयारी ठेवा.
- खालील मंत्र म्हणत नागदेवतेस दूध अर्पण करा:
- "ॐ नमो अस्तु सर्पेभ्यो ये के च पृथिव्यामिह। ये अंतरिक्षे ये दिवि तेभ्यः सर्वेभ्यः नमः।"
- नैवेद्य दाखवून आरती करा आणि कुटुंबाच्या आरोग्य-संपत्तीची प्रार्थना करा.
🐍 नागपंचमीचे धार्मिक महत्त्व
सर्प हे देवत्वाचे प्रतीक मानले गेले आहे. भगवान शंकर, विष्णू आणि पाताळातील नागराज वासुकी यांच्या पूजेचा हा दिवस आहे.
शास्त्रानुसार नागपंचमीला सर्प पूजन केल्यास सर्पदोष, नागदोष यांचे निवारण होते.
या दिवशी स्त्रिया नागदेवतेची कथा ऐकून व्रत करतात.
🌿 सामाजिक व पर्यावरणीय संदेश
नागपंचमीचा सण सजीवांप्रती करुणा आणि सर्प संरक्षण यासाठी लोकजागृती करतो.
साप हे निसर्गातील अन्नसाखळीचे महत्त्वाचे घटक असून, ते शेतांतील उंदरांचे प्रमाण कमी करतात.
नागपंचमीच्या निमित्ताने गावोगावी सर्पदंश प्रतिबंधक शिबिरे घेतली जातात.
📌 निष्कर्ष
29 जुलै 2025 रोजी येणारी नागपंचमी ही निसर्गाशी नाते दृढ करणारा आणि श्रद्धेने साजरा होणारा सण आहे. यावर्षी आपणही संपूर्ण कुटुंबासोबत या दिवशी नागदेवतेची भक्तीपूर्वक पूजा करूया आणि त्यांचा आशीर्वाद घेऊया.